Mua giống ong: nhìn gì để không mua phải đàn yếu

Mua giống là lúc dễ mất tiền nhất trong cả nghề, vì người mua thường chưa biết nhìn và người bán thì biết điều đó.

Sáu thứ dưới đây xem được ngay tại chỗ, không cần mở tổ, không cần kinh nghiệm.

1. Đếm ong ra vào cửa

Đây là thước đo đáng tin nhất, và nó miễn phí.

Đứng trước cửa tổ vào buổi sáng nắng — đây là điều kiện bắt buộc, vì đó là giờ đàn làm việc mạnh nhất. Nhìn hai phút.

Đàn khoẻ có dòng ong ra vào liên tục. Đàn yếu thì thưa thớt, có lúc vắng hẳn.

⚠️ Đừng xem tổ vào chiều muộn, ngày mưa hay ngày âm u — mọi đàn đều trông yếu lúc đó, và người bán biết điều này.

Nếu được, xin xem vài tổ cùng lúc để so sánh. So sánh nói lên nhiều hơn nhìn một tổ đơn lẻ.

2. Ong về có mang phấn không

Nhìn chân sau những con đang bay về. Thấy cục phấn màu nghĩa là đàn đang nuôi ấu trùng — tức có chúa đang đẻ và đàn đang phát triển.

Đàn không mang phấn về là đàn không nuôi con. Đó là dấu hiệu xấu cần hỏi cho ra.

3. Có ong gác ở miệng cửa không

Đàn khoẻ luôn có vài con canh ở ống cửa. Cửa vắng tanh giữa ban ngày nắng là dấu hiệu đáng lo.

4. Ống cửa trông thế nào

Ống cửa gọn gàng, đắp chắc là đàn đang có đủ sức lo việc xây.

Ống bị thu hẹp bất thường hoặc bịt bớt là đàn đang yếu hoặc đang tự phòng thủ trước một vấn đề gì đó.

5. Thùng có kín không, có mối nối hở không

Xem quanh thùng. Khe hở là cửa phụ mà đàn không canh được — và đó là đường vào của kiến và ruồi ký sinh.

Thùng thành mỏng cũng là điểm trừ thật, nhất là nếu mình ở vùng biên độ nhiệt lớn.

6. Đàn được bao lâu rồi

Hỏi thẳng. Tổ mới tách còn rất yếu và cần nhiều tháng mới ổn định — nó có thể trông ổn nhưng chưa chịu được một cú chuyển nhà.

Tổ đã ổn định nhiều mùa thì khác hẳn, và đáng giá hơn.

Câu hỏi quan trọng nhất — hỏi NGƯỢC lại người bán

🔴 «Tổ này lấy từ đâu, có cùng vùng với tôi không?»

Đàn quen khí hậu vùng nào thì sống khoẻ ở vùng đó. Mua đàn từ miền Nam đem ra miền Bắc là đưa một đàn chưa từng gặp mùa lạnh vào một mùa lạnh.

Và có lý do rộng hơn: đưa loài ra khỏi vùng phân bố tự nhiên của nó là chuyện Brazil và Úc đã thấy hậu quả — cạnh tranh với loài bản địa, trộn lẫn nguồn gen vốn tách biệt, mang theo mầm bệnh lạ.

Nguyên tắc lành nhất: mua đàn cùng vùng.

Dấu hiệu người bán đáng tin

Họ hỏi mình trước. «Anh định đặt ở đâu, hướng nào, có mái chưa, quanh đó có cây gì.»

Đây là dấu hiệu tốt nhất, và nó quan trọng hơn cả giá. Người bán chỉ muốn chốt đơn thì không hỏi gì — vì với họ, đàn chết sau ba tháng cũng không phải việc của họ.

Họ cho xem tổ tận nơi, vào giờ đàn hoạt động.

Họ nói được cả nhược điểm. Ai chỉ khen là đang bán hàng, không đang tư vấn.

Họ ở gần. Cùng vùng khí hậu, và khi có chuyện thì hỏi được.

Họ không hứa lợi nhuận. Mọi con số «một năm thu về bao nhiêu» đều là con số của vườn khác.

Dấu hiệu nên dừng lại

Chỉ bán qua ảnh, không cho xem tận nơi.

Giá rẻ bất thường. Tổ yếu giá rẻ là rẻ giả — mất tiền và mất luôn cả mùa chờ đợi.

Bán kèm lời hứa chữa bệnh về mật.

Bán «giống nhập», «giống lai», «giống đặc biệt» với tên nghe lạ. Tên dân gian đã không đáng tin, tên tự đặt để bán giá càng không.

Không trả lời được tổ lấy từ đâu.

Sau khi mang về

Vận chuyển lúc trời mát, bịt cửa cẩn thận, không xóc.

Đặt vào chỗ đã chuẩn bị SẴN — chuẩn bị trước khi mua, không phải sau.

Để yên vài tuần. Đừng mở ra xem vì lo lắng. Đàn đang định hướng lại và đang trám những gì bị xóc.

Quan sát từ ngoài theo đúng sáu điểm ở trên. Nếu số ong ra vào tăng dần sau vài tuần thì đàn đã nhận nhà.