Thuốc trừ sâu và ong: phun thế nào cho đỡ hại

Đây không phải bài kêu gọi bỏ thuốc. Nhiều người phải phun, và nói «đừng phun» là nói chuyện không dùng được.

Nhưng cách phun quyết định rất nhiều — và có bốn việc làm được ngay mà không tốn gì.

Vì sao ong dú nhạy hơn ong mật

Hai lý do cộng lại:

Con nhỏ hơn. Cùng một lượng chất, tác động lên cơ thể nhỏ mạnh hơn.

Bán kính bay hẹp. Ong mật bay xa nên một vườn phun thuốc chỉ là một phần vùng kiếm ăn của nó. Ong dú bay gần — một vườn phun thuốc có thể là gần như toàn bộ vùng kiếm ăn của đàn.

⇒ Với ong dú, phun ở vườn bên cạnh cũng là phun vào vùng của mình.

Tác hại không phải lúc nào cũng là chết ngay

Đây là chỗ hay bị bỏ sót, vì nó không nhìn thấy được.

Nhiều trường hợp ong không chết tại chỗ mà lạc đường về. Chất ảnh hưởng tới khả năng định hướng, con ong bay ra rồi không tìm được tổ.

Hậu quả: tổ mất dần ong đi kiếm ăn, mỗi ngày một ít. Không có xác ong trước cửa, không có dấu hiệu gì rõ ràng.

Người nuôi thấy đàn yếu dần và tưởng đàn tự yếu, đi tìm nguyên nhân ở chỗ khác.

⚠️ Đây cũng là lý do «phun xong thấy ong vẫn bay bình thường» không chứng minh được gì.

Bốn việc làm được ngay

1. Phun vào chiều tối, sau khi ong đã về tổ.

Đây là việc đơn giản nhất và hiệu quả nhất. Ong về tổ khi trời tối; phun lúc đó thì tới sáng hôm sau phần lớn chất đã khô và bay bớt.

Phun giữa trưa nắng là phun đúng lúc đông ong ngoài đồng nhất — thời điểm tệ nhất có thể chọn.

2. Tuyệt đối tránh lúc cây đang ra hoa.

Hoa là chỗ ong tới. Phun lúc cây nở là đưa chất thẳng vào nơi nó làm việc, và chất còn đọng lại trong phấn và mật mà ong mang về tổ.

Nếu bắt buộc phải xử lý trong giai đoạn đó, ít nhất đừng phun lên hoa — phun gốc, phun lá dưới.

3. Phun đúng chỗ có vấn đề, không phun cả vườn.

Phun toàn vườn theo lịch định kỳ là cách tốn thuốc nhất và hại nhiều nhất. Xem cây nào đang bị, xử lý cây đó.

4. Không phun khi có gió.

Gió mang thuốc sang chỗ khác — sang vườn hàng xóm, sang góc cỏ đang nở, sang chính chỗ đặt tổ.

Việc thứ năm, khó nhất nhưng tác dụng rộng nhất

Nói chuyện với hàng xóm.

Đàn ong bay ra khỏi ranh đất nhà mình. Vườn mình sạch mà vườn bên cạnh phun giữa trưa lúc cây đang nở thì đàn vẫn dính.

Cách mở chuyện dễ nhất không phải là nói về ong, mà là nói về quả của họ: phun lúc hoa đang nở thì chính vườn họ đậu kém. Đây là lập luận mà người làm vườn nào cũng nghe được.

Và việc rất đơn giản có thể đề nghị: báo nhau trước khi phun. Biết trước thì che được cửa tổ trong vài giờ hoặc ít nhất là biết mà theo dõi.

Nếu nghi đàn dính thuốc

Dấu hiệu: ong chết nhiều trước cửa tổ; ong bò lết, run, không bay được; lượng ong ra vào tụt đột ngột trong vài ngày sau một đợt phun quanh đó.

Việc nên làm:

Không mở tổ. Đàn đang yếu, mở là cộng thêm một cú sốc.

Thu hẹp cửa tổ để đàn dễ canh khi ít ong.

Cho ăn bổ sung nếu đàn mất nhiều ong đi kiếm ăn.

Ghi vào sổ: ngày nào, quanh đó ai phun gì. Lần sau có mẫu để đối chiếu — và đây là dữ liệu duy nhất chứng minh được chuyện gì đang xảy ra.

Để yên và theo dõi từ ngoài. Đàn khoẻ gượng lại được sau vài tuần.

Điều đáng nhớ

Thuốc là thứ cắt đứt quan hệ giữa vườn và ong nhanh nhất.

Và trớ trêu là phun lúc cây đang ra hoa — thời điểm nhiều người chọn để giữ bông — lại chính là lúc đánh thẳng vào lực lượng đang làm cho bông đó thành quả.

Bốn việc ở trên không tốn một đồng nào. Chỉ là đổi giờ phun và đổi phạm vi phun.