Ong cắt lá và những vết khoét hình bán nguyệt trên lá

Lá hồng, lá bưởi, lá đậu bị khoét những vết hình bán nguyệt gọn như cắt bằng dao, đều tăm tắp, chạy dọc mép lá.

Phần lớn người thấy vậy nghĩ tới sâu và đi lấy thuốc. Nhưng sâu ăn lá không cắt gọn như thế — nó gặm nham nhở, ăn cả gân lá, và để lại phân.

Vết cắt tròn đều, sạch, không có phân, không có con gì nằm trên lá — đó là ong cắt lá.

Nó không ăn lá

Đây là điều quan trọng nhất và cũng là chỗ bị hiểu nhầm.

Ong cắt lá không ăn lá. Nó cắt mảnh lá rồi ôm mang đi — về làm vật liệu lót buồng trứng.

Nếu để ý sẽ thấy cảnh này: một con ong nhỏ ôm một mảnh lá xanh cuộn tròn bay ngang, trông như đang mang một cái ô.

Thức ăn của nó là phấn hoa và mật hoa, y như mọi loài ong khác.

Nó làm tổ thế nào

Nó là ong đơn độc — không đàn, không chúa, không mật.

Con cái tìm một lỗ có sẵn: hốc nhỏ trong gỗ, ống tre rỗng, kẽ tường, đôi khi cả ống kim loại bỏ không.

Trong đó, nó xếp các mảnh lá thành những ống nhỏ như điếu thuốc, mỗi ống là một buồng. Mỗi buồng nó để một khối phấn hoa trộn mật, đẻ một trứng lên, rồi dùng mảnh lá tròn bịt kín đầu.

Làm xong vài buồng nối tiếp nhau thì bịt miệng lỗ lại. Rồi nó chết. Nó không bao giờ gặp con mình.

Con non ăn khối phấn mẹ để sẵn, lớn lên trong buồng lá, qua mùa bất lợi ở đó, rồi tới mùa thì cắn ra.

Nó có hại cây không

Gần như không.

Vết cắt chỉ ở mép lá, không đụng gân chính, không đụng chồi, không đụng hoa hay quả. Cây mất một phần nhỏ diện tích lá và tiếp tục sống bình thường.

So sánh cho rõ: một con sâu ăn lá có thể trụi cả cành. Ong cắt lá để lại cái lá vẫn còn hơn nửa, vẫn quang hợp được.

⇒ Thấy vết cắt hình bán nguyệt là dấu hiệu vườn đang lành, không phải dấu hiệu sâu bệnh.

Vì sao phun thuốc là sai nặng

Ba lý do:

1. Thuốc không cứu được cái lá đã bị cắt. Việc đã xong rồi.

2. Ong cắt lá là loài thụ phấn rất tốt. Nó mang phấn khô, dính dưới bụng chứ không vo thành cục ẩm gắn vào chân như ong mật — nên phấn rơi vãi nhiều hơn khi ghé hoa, tức thụ phấn hiệu quả hơn tính trên đầu con.

3. Thuốc giết cả những loài khác đang làm việc trong vườn, trong đó có cả đàn ong dú nếu nhà có nuôi.

Đánh đổi một vài cái lá mép khuyết lấy toàn bộ lực lượng thụ phấn là một giao dịch rất tệ.

Làm nhà cho nó — việc rẻ và có tác dụng thật

Vì nó làm tổ trong lỗ có sẵn, giúp nó rất dễ:

Bó vài chục đoạn tre hoặc sậy khô, đường kính khác nhau từ cỡ que tăm tới cỡ bút chì, cắt dài khoảng một gang, một đầu kín một đầu hở.

Buộc thành bó, treo nằm ngang ở chỗ có nắng sáng, tránh mưa tạt, cao khoảng ngang ngực.

Để yên. Đừng mở ra xem.

Sau một mùa, nhìn thấy vài ống bị bịt miệng bằng lá hoặc bằng bùn — nghĩa là có loài đã vào ở.

Đây cũng là nhà cho nhiều loài đơn độc khác, không riêng ong cắt lá.

Nó có chích không

Gần như không bao giờ. Nó không có đàn để bảo vệ nên không có lý do gây sự. Chỉ chích nếu bị bóp trong tay, và rất nhẹ.

Người làm vườn đứng cách nó vài chục phân trong lúc nó cắt lá cũng không bị gì.